Ta strona opisuje dokładnie to, co liczy kod kalkulatora (inflation.js), tak żeby każdy mógł sprawdzić
wynik ręcznie albo w arkuszu. Ograniczenia są wypisane w sekcji Czego kalkulator nie uwzględnia.
| Dane | Zakres | Źródło |
|---|---|---|
| Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych (średnioroczne, rok poprzedni = 100) | 1950 – ostatni pełny rok | GUS, „Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1950 r.” |
| Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej | 1950 – ostatni pełny rok | GUS, komunikaty Prezesa GUS |
| Mediana miesięcznego wynagrodzenia brutto | październik 2010, 2012 … 2024 | GUS, „Struktura wynagrodzeń według zawodów” (firmy od 10 osób, pełne etaty) |
| Płaca minimalna (każda zmiana kwoty) | od grudnia 1970 r. | Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (tabela na gov.pl) + rozporządzenie na 2026 r. |
| Średnie ceny 16 produktów i usług (chleb, masło, benzyna, prąd, bilety, wizyta u lekarza…) | miesięcznie od 2010 r.; rocznie 1999–2009 dla 12 z nich | GUS, Dziedzinowa Baza Wiedzy: ceny detaliczne; lata 1999–2009: GUS, Bank Danych Lokalnych |
| Mediana ceny 1 m² mieszkania z transakcji (Polska i 17 dużych miast) | 2010 – ostatni pełny rok | GUS, Dziedzinowa Baza Wiedzy: ceny nieruchomości |
| Stawki podatku i składek do prognozy netto | 2026 | jak w kalkulatorze wynagrodzeń |
Dane są zapisane w pliku strony (strona nie łączy się z internetem) i odświeżane skryptem, który pobiera je z GUS
i sprawdza ich spójność. Data ostatniego pobrania jest w pliku wspolne/dane-inflacja.js.
Z rocznych wskaźników budujemy poziom cen: ile kosztuje ten sam koszyk w danym roku (1949 = 1):
Używamy średniorocznych wskaźników, bo to oficjalna miara GUS dla porównań rok do roku. Nie mnożymy wskaźników miesięcznych: GUS zaokrągla każdy do 0,1, a średnia roczna liczona z miesięcy różni się od wskaźnika rocznego (2015 → 2025: ×1,5747 zamiast ×1,5664).
Stare i nowe złote. 1 stycznia 1995 r. 10 000 starych złotych zamieniono na 1 nowy złoty. Kwotę zawsze wpisujesz i dostajesz w złotych z danego roku: dla lat przed 1995 r. to stare złote. W obliczeniach przeliczamy je na nowe (÷ 10 000), a wykres pokazuje wszystko w nowych złotych, żeby linia nie skakała w 1995 r.
Przykład: 1 000 zł w 2015 r. Wskaźniki 2016–2025: 99,4; 102,0; 101,6; 102,3; 103,4; 105,1; 114,4; 111,4; 103,6; 103,6. Iloczyn / 10010 = 1,566426, więc K = 1 566,43 zł w 2025 r. (ceny +56,6%, średnio 4,6% rocznie).
Ceny produktów to średnie ceny w Polsce wg GUS, a nie ceny w konkretnym sklepie. Lata 1999–2009 bierzemy z innej bazy GUS (Bank Danych Lokalnych) i dołączamy tylko wtedy, gdy w 2010 r. obie bazy podają tę samą cenę (różnica do 1%). Inaczej na łączeniu powstałby sztuczny skok. Bazy nie zawsze się zgadzają (np. prąd w 2016 r.: 0,64 zł co miesiąc, 0,62 zł w średniej rocznej BDL), dlatego od 2010 r. liczymy średnią z cen miesięcznych. Płaca minimalna często zmieniała się w trakcie roku (np. 2023: 3 490 zł do czerwca, 3 600 zł od lipca → średnio 3 545 zł).
Okres wykresu: lata z pytania u góry, ostatnie 5 / 10 / 20 lat z danymi GUS albo wszystko od 1950 r. Gdy okres obejmuje 1995 r., wykres przełamuje się na dwie części z osobnymi osiami: do 1994 r. wzrost od początku okresu i kwoty w starych złotych, od 1995 r. wzrost liczony od nowa, od kwot po denominacji. Dzięki temu w prawej części widać zwykłe procenty, a nie wzrost liczony przez hiperinflację. Ile naprawdę warte są pieniądze przez cały okres, pokazuje odpowiedź na pytanie u góry (sekcja 3). Produkty i ceny mieszkań, które GUS podaje od 1999, 2001 lub 2010 r., startują od 0% w swoim pierwszym roku („od … r.” przy nazwie). Gdy wzrost w części przekracza 2 400%, oś tej części jest logarytmiczna.
Przykład: 1 m² w Krakowie w 2015 r. kosztował 6 102 zł, przeciętna pensja 3 899,78 zł → 23,21 zł za godzinę → 6 102 / 23,21 = 263 h pracy; w 2025 r.: 14 561 / (8 903,56 / 168) = 275 h, o 4,5% dłużej.
Wynik zależy od tego, z jaką pensją porównujemy. W latach 2015–2025 płaca minimalna wzrosła o 167%, a przeciętne wynagrodzenie o 128%. Kraków, mediana ceny 1 m² z transakcji (GUS): 6 102 zł → 14 561 zł (+139%). Przy przeciętnej pensji czas pracy na 1 m² wydłużył się o ok. 4,5% (263 → 275 h), przy płacy minimalnej skrócił o ok. 10% (586 → 524 h). Dlatego na pierwszym miejscu pokazujemy przeciętną pensję. Liczymy brutto. Przy netto stosunek jest podobny, bo netto to mniej więcej stała część brutto. Ceny ofertowe z portali ogłoszeniowych są zwykle wyższe niż ceny z transakcji i mogą rosnąć inaczej. Kalkulator używa cen z aktów notarialnych.
Kwota przed 1995 r. w starych złotych. Od 1999 r. brutto zawiera składki ZUS pracownika (ubruttowienie), wzrost w 1999 r. jest więc zawyżony. Przykład: 2023 r.: 3 545 / 3 010 − 1 = +17,8%, realnie 1,1777 / 1,114 − 1 = +5,7%.
Porównanie z innymi: gdy oba lata mają medianę GUS (październik lat parzystych 2010–2024), liczymy to samo dla mediany; w pozostałych latach dla przeciętnego wynagrodzenia (zawyżają je najlepiej zarabiający). Udział Twojej pensji to W / mediana albo W / przeciętne w danym roku. Porównujemy brutto: netto sprzed lat wymagałoby ówczesnych stawek podatku i składek. Przykład: 5 000 zł w 2015 r. i 8 000 zł w 2025 r. → 1,6 / 1,566426 − 1 = +2,14% realnie.
Domyślnie wpisujemy płacę minimalną z wybranych lat (średnią z miesięcy). Uwaga na rok 1999: od 1999 r. brutto zawiera składki ZUS pracownika (tzw. ubruttowienie): pensje brutto podniesiono wtedy o ok. 23%, a płacę minimalną z 528 do 650 zł, choć na rękę zostało tyle samo. Porównanie brutto przez rok 1999 zawyża więc wzrost pensji; kalkulator wtedy o tym ostrzega.
Dla każdego roku t = 0 … N (t = 0 to dziś), brutto B, podwyżka g, inflacja π:
Kwoty w ustawie o PIT są stałe w złotych: nie rosną z inflacją. Limit składek ZUS rośnie co roku (30-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia), więc w obu wariantach przyjmujemy, że rośnie razem z cenami. Różnica między wariantami wynika wtedy tylko z kwot PIT. Liczymy umowę o pracę z PIT-2 (300 zł), bez PPK i ulg. Przy podwyżkach równych inflacji wariant „gdyby rosły” daje stałe netto realne (pomijając zaokrąglenia do złotego), a wariant z ustawy malejące.